Ofislerde İş Sağlığı ve Güvenliği

Ofis çalışması, ağır makine veya yüksekte çalışma gibi görünür tehlikeler barındırmadığı için çoğu zaman risksiz sayılır. Oysa uzun süreli oturma, ekran karşısında geçen saatler, yoğun priz ve kablo kullanımı ile kâğıt, mobilya ve arşiv malzemesinin bir arada bulunması ofisleri kendine özgü riskleri olan bir çalışma ortamına dönüştürür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu büro hizmetlerini de kapsar; iş yeri az tehlikeli sınıfta yer alsa bile işverenin risk değerlendirmesi yaptırma, çalışanı eğitme ve acil durumlara hazırlıklı olma yükümlülüğü ortadan kalkmaz.

Ofis ortamındaki başlıca tehlike kaynakları

Ofis riskleri ani ve şiddetli olmaktan çok, sürekli ve birikimli olma eğilimindedir. Bu nedenle fark edilmeleri de geç olur. Bir ofiste düzenli olarak değerlendirilmesi gereken başlıklar şunlardır:

• Ergonomik olmayan oturma düzeni, masa ve ekran yüksekliği
• Ekranlı araçlarla kesintisiz çalışma sonucu göz ve kas-iskelet zorlanması
• Aşırı yüklenmiş prizler, çoklu grup priz kullanımı ve hasarlı kablolar
• Zeminde serbest kalan kablolar, kaygan yüzeyler ve açık çekmecelerden kaynaklı düşme ve takılma
• Dolap, raf ve arşiv ünitelerinin duvara sabitlenmemiş olması
• Yetersiz aydınlatma, uygunsuz havalandırma ve iklimlendirme kaynaklı şikâyetler
• Kaçış yollarının kutu, koli veya mobilya ile daraltılması
• Yoğun iş temposu, sürekli erişilebilirlik beklentisi ve psikososyal yüklenme

Ergonomi: ofisin en yaygın sağlık sorunu

Ofis çalışanlarının en sık dile getirdiği şikâyetler bel, boyun, omuz ve bilek ağrılarıdır. Bu şikâyetlerin kaynağı genellikle tek bir hatalı hareket değil, gün boyu tekrarlanan zorlayıcı duruştur.

Çalışma istasyonunun düzenlenmesi

Sandalye yüksekliği, ayakların zemine tam basacağı şekilde ayarlanmalı; bel desteği omurganın doğal eğrisini karşılamalıdır. Ekranın üst kenarı göz hizasında veya biraz altında olmalı, ekran ile göz arasında yaklaşık bir kol boyu mesafe bırakılmalıdır. Klavye ve fare, dirsekler gövdeye yakınken rahat ulaşılabilecek konumda durmalıdır. Dizüstü bilgisayarla sürekli çalışılan yerlerde yükseltici ile birlikte harici klavye ve fare kullanılması, boyun zorlanmasını belirgin biçimde azaltır. Ekrana vuran pencere ışığının yansıma yapmaması için masanın konumu da gözden geçirilmelidir.

Ekranlı araçlarla çalışmada mola düzeni

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, bu tür çalışmalarda çalışma düzeninin aralarla bölünmesini ve çalışanların göz muayenelerinin yapılmasını öngörür. Kısa ama düzenli aralarla ayağa kalkmak, bakışı uzağa çevirmek ve duruş değiştirmek uygulaması en kolay önlemdir. Şikâyetlerin izlenmesi ve gerektiğinde çalışana özel düzenleme yapılması işyeri hekimliği hizmetinin kapsamındadır.

Elektrik güvenliği ve yangın riski

Bilgisayar, yazıcı, ısıtıcı, su ısıtıcısı ve şarj cihazlarının aynı hattan beslendiği ofislerde en somut tehlike elektrik kaynaklı yangındır. Grup prizlerin birbirine eklenmemesi, ısıtıcı gibi yüksek güç çeken cihazların doğrudan duvar prizinden beslenmesi, hasarlı kablo ve prizlerin bekletilmeden değiştirilmesi temel kurallardır. Gün sonunda ısıtıcı ve su ısıtıcısı gibi cihazların elektrik bağlantısının kesilmesi de basit ama etkili bir alışkanlıktır. Elektrik tesisatının ve panonun yetkili kişilerce düzenli olarak kontrol edilmesi, kaçak akım koruma düzeneğinin çalışır durumda tutulması gerekir. Yangın söndürücülerin görünür ve erişilebilir noktalarda bulunması, dolum tarihi ile basınç durumunun izlenmesi de periyodik kontroller kapsamında takip edilir.

Acil durumlara hazırlık

Ofis binalarında yangın, deprem ve tahliye senaryoları önceden yazılı hâle getirilmelidir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik uyarınca arama, kurtarma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım görevleri belirlenmiş çalışanlara verilir; tahliye yolları ve toplanma yeri işaretlenir, tatbikatlar tekrarlanır. Çok katlı ve ortak kullanımlı iş merkezlerinde plan, bina yönetiminin senaryosuyla uyumlu olmalıdır. Görevli çalışanların değişmesi hâlinde atamaların güncellenmesi de unutulmamalıdır. Bu çalışmanın yazılı çıktısı acil eylem planı olarak dosyalanır.

Ofiste İSG yükümlülüğü nasıl yürütülür

Bütün bu başlıkların sistemli biçimde ele alınmasının yolu, iş yerine özgü hazırlanmış bir risk değerlendirmesi ve bu değerlendirmenin çıktısına göre planlanan eğitim, kontrol ve iyileştirme programıdır. Belirlenen önlemlerin sorumlusu ve termin tarihi yazılmadığında liste kâğıt üzerinde kalır; asıl fark, önlemlerin takip edilmesiyle ortaya çıkar. General OSGB, büro ve iş merkezlerinde çalışan işletmeler için risk değerlendirmesi, uzman ve hekim görevlendirmesi ile acil durum çalışmalarını tek bir program hâlinde yürütür.