İş Sağlığı ve Güvenliği Başvuruları Ne Zaman Yapılacak?

İş sağlığı ve güvenliği hizmeti için başvurunun doğru zamanı, işyerinin faaliyete geçtiği andır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülükler çalışan istihdam edilmeye başlandığı anda doğar; işyerinin küçük olması, çalışan sayısının az olması ya da işin geçici olması bu yükümlülüğü ertelemez. Bu nedenle başvuru, ilk çalışan işe girmeden önce planlanması gereken bir adımdır.

Yükümlülük ne zaman başlar

İşyeri SGK nezdinde tescil edilip faaliyete başladığında iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri de yürürlüğe girer. İşveren, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerektiğinde diğer sağlık personeli görevlendirmek zorundadır. Görevlendirme kendi bünyesinden yapılabileceği gibi yetkilendirilmiş bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden hizmet alınarak da yapılabilir.

Bazı işyeri grupları için görevlendirme yükümlülüğünün başlangıcı mevzuatta ayrıca düzenlenmiş ve zaman içinde değişikliğe uğramıştır. Bu nedenle işyerinin hangi kapsamda olduğu, başvuru öncesinde güncel mevzuata göre teyit edilmelidir.

Başvuru süreci nasıl işler

Hizmet ilişkisi İSG-KATİP sistemi üzerinden kurulur. Sürecin genel akışı şöyledir:

• İşyerinin SGK tescili tamamlanır, işyeri sicil numarası ve NACE kodu belirlenir
• NACE koduna karşılık gelen tehlike sınıfı ve buna göre ihtiyaç duyulan hizmetler tespit edilir
• İşveren ile OSGB arasında hizmet sözleşmesi imzalanır
• Sözleşme İSG-KATİP üzerinden sisteme girilir ve görevlendirilecek kişiler atanır
• Atanan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmeyi kendi hesabından onaylar
• Onayla birlikte sözleşme yürürlüğe girer ve saha çalışmaları başlar

Sistemdeki görevlendirmeler onaylandıkları tarihten itibaren geçerlidir. Geçmişe dönük bir görevlendirme yapılamadığı için, hizmetin fiilen başladığı tarih ile sistemdeki tarihin örtüşmesi önemlidir. Sözleşmenin sonradan yapılması, aradaki dönemi kapatmaz.

Sözleşme öncesinde tehlike sınıfının doğru belirlenmesi sürecin en kritik adımıdır. NACE kodu işyerinin fiilen yaptığı işi yansıtmıyorsa, alınan hizmetin kapsamı da eksik kurulur; bu durum ilerleyen dönemde hem denetimde hem de kaza sonrası incelemede sorun çıkarır.

Başvurudan önce hazırlanacak bilgiler

Başvurunun gecikmeden tamamlanabilmesi için işverenin şu bilgileri hazır tutması yeterlidir: SGK işyeri sicil numarası, NACE kodu, işyeri adresi, çalışan sayısı, varsa alt işveren dosyaları ve e-Devlet işlemlerini yürütecek yetkilinin bilgileri. Birden fazla şubesi olan işletmelerde her SGK dosyası ayrı bir işyeri sayıldığından, sözleşmelerin de dosya bazında kurulması gerekir.

Sözleşmeden sonra ilk yapılacak çalışmalar

Görevlendirme onaylandıktan sonra süreç saha çalışmasıyla devam eder. İlk aşamada işyerinin risk değerlendirmesi hazırlanır, acil durum planı ve tahliye düzeni oluşturulur, çalışanların işe giriş muayeneleri tamamlanır ve temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri planlanır. Yeni kurulan işyerlerinde bu çalışmaların faaliyetin başlangıcıyla eş zamanlı yürütülmesi beklenir.

Bu çalışmalar birbirini besler; sıraları da rastgele değildir. Risk değerlendirmesi tamamlanmadan hangi eğitimlerin verileceği, hangi kişisel koruyucu donanımların gerektiği ve hangi ekipmanların kontrol takvimine gireceği netleşmez.

Yenileme, değişiklik ve fesih

Sözleşmeler süreli olarak kurulur ve süre sonunda yenilenir. Yenilemenin geciktiği günlerde işyeri görevlendirmesiz kalır; bu boşluk denetimde eksiklik olarak değerlendirilir. Aynı şekilde adres değişikliği, faaliyet konusunun değişmesi, çalışan sayısının tehlike sınıfına bağlı eşikleri aşması veya yeni bir şube açılması durumunda başvuru bilgilerinin güncellenmesi gerekir. Sözleşmenin taraflardan biri tarafından feshedilmesi hâlinde de işverenin gecikmeden yeni bir görevlendirme yapması gerekir; hizmetin kesintisiz olması esastır.

Başvuru zamanlamasını en sade biçimde özetlemek gerekirse: işe alım planı yapılırken İSG sözleşmesi de aynı takvime yazılmalıdır.