Eğitim Kurumlarınca Verilen Temel Eğitimin Durdurulması

İş sağlığı ve güvenliği eğitim kurumları, iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği temel eğitim programlarını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından aldıkları yetki belgesine dayanarak yürütür. Temel eğitimin durdurulması, denetimlerde tespit edilen aykırılıklar nedeniyle bu yetkinin geçici olarak kullanılamaz hâle gelmesidir. Karar yürürlükte kaldığı sürece kurum yeni program açamaz, ilan ettiği eğitim takvimini işletemez.

Eğitim kurumu yetkisi neye dayanır

Yetkilendirme, kurumun fiziki şartlarından eğitici kadrosuna kadar uzanan bir uygunluk incelemesine bağlıdır. Derslik düzeni, aydınlatma ve havalandırma koşulları, uygulama imkânı, arşiv ve kayıt altyapısı ile yönetici ve eğitici görevlendirmeleri başvuru sırasında belgelenir. Bakanlık bu şartları yalnız başvuru anında değil, faaliyet sürdüğü sürece de arar.

Programın içeriği de kurumun tercihine bırakılmış değildir. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, temel eğitimin uzaktan, yüz yüze ve uygulamalı bölümlerden oluşacağını belirler. Bu bölümlerden birinin eksik yürütülmesi tek başına aykırılık sebebidir.

Temel eğitimin durdurulmasına yol açan durumlar

Faaliyetin durdurulması ani bir yaptırım değil, çoğu zaman uyarı ve düzeltme aşamalarının ardından gelen bir sonuçtur. Karar, şikâyet üzerine yapılan ya da programlı yürütülen denetimde düzenlenen inceleme raporuna dayanır. Uygulamada en sık karşılaşılan sebepler şunlardır:

• Yetkilendirmeye esas fiziki şartların sonradan kaybedilmesi, dersliğin amacı dışında kullanılması
• Onaylı eğitici kadrosunun fiilen ders vermemesi, yerine bildirilmemiş kişilerin görevlendirilmesi
• Katılım takibinin gerçeği yansıtmaması; eğitime katılmayan adayın katılmış gibi gösterilmesi
• Uzaktan eğitim bölümünün öngörülen sistem üzerinden yürütülmemesi
• Uygulama eğitiminin gerçek bir işyeri ortamında yaptırılmaması
• Program başlangıç ve bitiş bildirimlerinin süresinde yapılmaması

Bu başlıkların ortak noktası, eğitimin kayıtlarda tamamlanmış görünmesine karşılık sahada gerçekleşmemiş olmasıdır. Denetim de tam olarak buna, ilan edilen programla fiilen yürütülen programın örtüşüp örtüşmediğine bakar.

Durdurma kararı kimleri etkiler

Eğitime devam eden adaylar

Karar adayın kusurundan doğmaz; bu nedenle tamamlanmış bölümlerin ne olacağı idari olarak ayrıca değerlendirilir. Yine de aday açısından somut sonuç, sınav takvimine yetişememe riskidir. Temel eğitim iş güvenliği uzmanlığı belgesine giden yolun ilk adımı olduğundan, programdaki her gecikme mesleğe başlama tarihini de öteler. Kayıt öncesinde kurumun yetki durumunu Bakanlığın güncel listesinden teyit etmek en pratik korunma yoludur.

Hizmet alan işyerleri

Kurumsal eğitim anlaşmaları da aynı riski taşır. Çalışanların eğitilmesi yükümlülüğü işverenin üzerindedir; yetkisi durdurulmuş bir kurumdan alınan hizmet işvereni bu yükümlülükten kurtarmaz. Temel iş güvenliği eğitimi planlanırken hizmet sağlayıcının belge durumu sözleşmenin ayrılmaz parçası hâline getirilmeli, eğitimin yapılacağı tarihler ile belgenin geçerliliği karşılaştırılmalıdır.

Eğitimin yeniden başlatılması

Durdurma kararı kalıcı değildir. Kurum, tespit edilen aykırılığı giderdiğini belgelemek ve durumu Bakanlığa bildirmek zorundadır. Yerinde yapılan inceleme uygunluğu doğrularsa yetki yeniden işler hâle gelir. Aynı aykırılığın tekrarlanması ise daha ağır sonuçlara, yetki belgesinin iptaline kadar uzanan bir sürece kapı açar.

Bu yüzden düzeltmenin biçimsel bir evrak işlemi olarak değil, işleyişin kalıcı olarak onarılması olarak ele alınması gerekir. Katılım kayıtlarının şeffaflığı, eğitici sürekliliği ve uygulama saatlerinin gerçekten sahada geçirilmesi denetimlerde en çok sorgulanan başlıklardır. Kurumun bu kontrolü denetim beklemeden kendi içinde yapması, hem adayın hem işverenin karşılaşacağı belirsizliği baştan ortadan kaldırır.

İşyerleri için pratik sonuç

Eğitim, İSG sisteminin kâğıt üstünde en kolay, sahada en belirleyici parçasıdır. Yetkisi askıya alınmış bir kurumdan alınan belge, iş kazası sonrasında yürütülen incelemede işveren lehine dayanak oluşturmaz. İSG uzmanlığı eğitimleri ve çalışanlara yönelik OSGB eğitimleri planlanırken kurumun güncel yetki durumu, eğitici kadrosu ve uygulama imkânı önceden sorulmalıdır. General OSGB olarak eğitim planlamasını işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan profiline göre kurgular, belge geçerliliğini süreç boyunca takip ederiz.