İşyerinde İSG Tekrar Eğitimleri Kaç Yılda Bir Yapılır?

İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri tek seferlik bir yükümlülük değildir. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, işe başlarken verilen temel eğitimin belirli aralıklarla yenilenmesini zorunlu kılar. Yenileme aralığı her işyeri için aynı değildir; işyerinin tehlike sınıfına göre değişir.

Tekrar eğitimi neden zorunludur

Bir eğitimin etkisi zamanla azalır. Çalışan işe alışır, işi kısa yoldan bitirme alışkanlıkları yerleşir, ekipman değişir, üretim yöntemi güncellenir. Tekrar eğitimi bu aşınmayı durdurmak için vardır: alışkanlık hâline gelmiş hatalı davranışı yeniden görünür kılar ve işyerinde son dönemde ortaya çıkan yeni tehlikeleri gündeme taşır.

Denetim tarafında da eğitim kayıtları ilk bakılan belgeler arasındadır. Eğitimin ne zaman yapıldığı, kimlerin katıldığı ve içeriğin ne olduğu belgelenmemişse eğitim yapılmamış kabul edilir. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene idari para cezası uygulanır.

Yenileme sıklığını ne belirler

Yönetmelik, tekrar eğitimi aralığını doğrudan işyerinin tehlike sınıfına bağlar. Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde eğitim en sık aralıklarla, tehlikeli sınıfta daha geniş bir aralıkla, az tehlikeli sınıfta ise en uzun aralıkla tekrarlanır. Mantık basittir: tehlikenin yoğunluğu arttıkça bilginin tazelenme ihtiyacı da artar.

İşyerinizin hangi sınıfta yer aldığını, NACE kodunuz üzerinden tehlike sınıfları listesi ile görebilirsiniz; eğitim takviminiz bu sınıfa göre kurulur. Sınıfın değişmesi takvimi de değiştirir. Faaliyet konusu genişleyen, yeni bir üretim hattı açan veya NACE kodu güncellenen işyerinin eğitim planı yeniden düzenlenmelidir.

Sıklık kadar önemli olan bir başka nokta, aralığın hangi tarihten itibaren sayılacağıdır. Süre, çalışanın aldığı son eğitimin tarihinden başlar; işe yeni giren çalışan için ise temel eğitimin tamamlandığı tarih esas alınır. Bu nedenle eğitim takvimi işyeri geneli için tek bir tarihe değil, çalışan bazlı kayıtlara dayandırılmalıdır.

Süre dolmadan eğitim gerektiren durumlar

Periyodik yenilemenin dışında, aşağıdaki durumlarda takvim beklenmeden ilave eğitim verilmesi gerekir:

• İş kazası veya meslek hastalığı yaşanması
• Çalışanın iş değiştirmesi, yeni bir göreve ya da bölüme geçmesi
• Uzun süre işten uzak kaldıktan sonra işe dönülmesi
• Yeni makine, ekipman veya üretim teknolojisinin devreye alınması
• Risk değerlendirmesinin yenilenmesi sonucu yeni tehlikelerin belirlenmesi

Bu başlıkların çoğu risk değerlendirmesi çıktılarıyla doğrudan bağlantılıdır. Risk değerlendirmesi yenilendiğinde eğitim planının da gözden geçirilmesi, iki belgenin birbiriyle tutarlı kalmasını sağlar.

Tekrar eğitiminin içeriği ne olmalı

Tekrar eğitimi, temel eğitimin kısaltılmış bir tekrarı değildir; işyerinin güncel durumuna göre hazırlanır. Genel iş sağlığı ve güvenliği kuralları, işyerine özgü tehlikeler, kullanılan kişisel koruyucu donanımlar, acil durumlarda uygulanacak davranış biçimleri ve son dönemde yaşanan olay ile ramak kala kayıtları programda yer alır.

İçerik temel iş güvenliği eğitimi ile aynı çatı altında planlanır, ancak konu ağırlıkları sahada görülen soruna göre yeniden dağıtılır. Kaldırma ekipmanı kullanımında tekrarlayan bir aksaklık varsa o yılın programı bu konuya daha fazla yer ayırmalıdır.

Eğitimi kim verir ve nasıl belgelenir

Eğitimler, işyerinde görevlendirilen iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi tarafından ya da bu konuda yetkilendirilmiş kurumlar aracılığıyla verilir. Eğitim sonunda katılım tutanağı düzenlenir, tutanak katılımcılar ve eğitici tarafından imzalanır, düzenlenen belge çalışanın özlük dosyasında saklanır.

Kayıtta eğitimin tarihi, süresi, konu başlıkları ve eğiticinin bilgileri bulunmalıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan eksiklik, eğitimin yapılmış ama kaydının düzgün tutulmamış olmasıdır. Yıllık planın önceden çıkarılması ve eğitim programlarının takvime bağlanması bu eksikliği büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Eğitim yükümlülüğünü takvime bağlamak, işyerinin denetimden çok kendi güvenlik düzeni için gereklidir. Düzenli tekrarlanan ve içeriği sahaya göre güncellenen bir eğitim programı, kaza sayısındaki değişimi izlenebilir hâle getirir.