İSG Eğitimi ve Önemi

İSG eğitimi, çalışanın yaptığı işin barındırdığı tehlikeleri, bu tehlikelere karşı alınan önlemleri ve kendi yükümlülüklerini öğrenmesini sağlayan zorunlu bir süreçtir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, eğitimi işverenin yükümlülüğü olarak tanımlar. Eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz, eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır.

Eğitim ne zaman verilir

Eğitimin ilki işe başlamadan önce verilir; çalışan tehlikeyi öğrenmeden makinenin başına geçmemelidir. Bunun dışında eğitimin yenilenmesini gerektiren durumlar vardır:

• Çalışanın iş değiştirmesi ya da yeni bir iş ekipmanının devreye girmesi
• Üretim yönteminde veya çalışma alanında değişiklik yapılması
• İş kazası veya meslek hastalığı yaşanması
• Uzun süreli işten uzak kalma sonrası işbaşı yapılması
• İşyerinin tehlike sınıfına göre mevzuatta öngörülen dönemlerde yapılan düzenli tekrarlar

Yenileme sıklığı tehlike sınıfına göre farklılaşır; az tehlikeli bir büro ile çok tehlikeli bir metal işletmesinin eğitim takvimi aynı olmaz.

Eğitim hangi konuları kapsar

Yönetmelik eğitim konularını üç başlıkta toplar. Genel konular; çalışma mevzuatı, çalışanın hak ve sorumlulukları, iş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar ile temel İSG kavramlarını içerir.

Sağlık konuları; meslek hastalıklarının sebepleri, hastalıktan korunma ilkeleri, biyolojik ve psikososyal risk etmenleri ile ilk yardım başlıklarından oluşur. Teknik konular ise kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri, elle kaldırma ve taşıma, elektrik tehlikeleri, yangın ve yüksekte çalışma gibi işyerinin fiilî risklerini kapsar.

Bu içerik temel iş güvenliği eğitimi programının çatısını oluşturur; işyerinin faaliyetine göre yangın eğitimi ve ilk yardım eğitimi gibi özel programlarla desteklenir.

Eğitimin işyerine kazandırdıkları

İş kazalarının büyük bölümü, tehlikenin bilinmemesinden ya da bilinen bir kuralın alışkanlık hâline gelmemesinden doğar. Eğitim bu iki boşluğu da hedef alır: çalışana neyin tehlikeli olduğunu gösterir ve doğru davranışı tekrar yoluyla yerleştirir.

Etkili bir eğitimin işaretleri sahada görülür. Ramak kala olaylarının bildirilmeye başlanması, kişisel koruyucu donanımın uyarı beklenmeden kullanılması, çalışanın gördüğü uygunsuzluğu amirine iletmesi güvenlik kültürünün oluştuğunu gösterir. Bu kültür kurulduğunda işgücü kaybı, üretim duruşu ve tazminat riski birlikte geriler.

Eğitimin bir başka işlevi de sorumluluk zincirini netleştirmesidir. Çalışan, kendisine hangi tehlikenin anlatıldığını ve hangi kuralı uygulaması gerektiğini bilir; işveren ise bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğini belgeleriyle gösterebilir. Kaza sonrası yürütülen incelemelerde bu iki tarafın kayıtları birlikte değerlendirilir.

Eğitimi kim verir, nasıl belgelenir

Eğitimler; işyerinde görevli iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi tarafından, bunun mümkün olmadığı hâllerde mevzuatta yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar aracılığıyla verilir. General OSGB bu eğitimleri işyerinin vardiya düzenine göre planlar ve talep hâlinde sahada uygular; program başlıklarının tamamına İSG eğitimleri sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Her eğitim sonunda katılım tutanağı düzenlenir, çalışana eğitim belgesi verilir ve belgenin bir örneği özlük dosyasında saklanır. Kayıt olmadan eğitim yapılmış sayılmaz; denetimde de iş kazası sonrası incelemede de sorulan ilk şey bu belgelerdir.

Kâğıt üstünde kalan eğitim

Uygulamadaki en yaygın hata, tutanağın imzalatılmasını eğitimin kendisi yerine koymaktır. Çalışanın anlamadığı bir dille anlatılan, işyerinin gerçek riskleriyle ilgisi kurulmayan bir sunum imzalanmış olsa bile koruyucu değildir. Eğitim, işyerinin kendi makinesi, kendi kimyasalı ve kendi kaza geçmişi üzerinden anlatıldığında karşılığını verir.